Dagboek Overleven in Gaza

‘Wat jullie op het nieuws zien, is maar een klein deel van wat er hier gebeurt’

woensdag 25 oktober 2023

De Palestijnse universiteitsdocent Zakaria Shehab (37) houdt sinds het begin van de bombardementen een dagboek bij. In de zeldzame momenten van contact vertelt hij hoe het leven eraan toegaat in het noorden van Gaza. ‘We overleven op voedsel uit blik: erwten linzen en worst. De situatie wordt catastrofaal.’

Dagboek Overleven in Gaza

‘Wat jullie op het nieuws zien, is maar een klein deel van wat er hier gebeurt’

De Palestijnse universiteitsdocent Zakaria Shehab (37) houdt sinds het begin van de bombardementen een dagboek bij. In de zeldzame momenten van contact vertelt hij hoe het leven eraan toegaat in het noorden van Gaza. ‘We overleven op voedsel uit blik: erwten linzen en worst. De situatie wordt catastrofaal.’

woensdag 25 oktober 2023

Dit verhaal maakt gebruik van audio­fragmenten uit gesprekken die De Standaard voerde met Zakaria Shebab in Gaza. Tik op het afspeelicoon in de tekst om ze te beluisteren.

Maandag, 9 oktober

Zakaria Shehab woont al heel zijn leven in Gaza, waar hij Frans doceert aan de Al Azhar-universiteit. Ondanks verschillende internationale beurzen heeft hij het dichtbevolkte strookje Palestijns land nooit verlaten. Samen met zijn vrouw Soha (32), hun drie dochters Assel (10), Nour (8) en Ro’a (10 maanden) en zoon Fadi (6) woont Shehab in het noordelijke deel van Gaza. Alghbari heet de wijk, dicht bij de stad Jabalia.

Op maandag waarschuwt het Israëlische leger voor aanvallen in meerdere wijken in Jabalia. Shehab ziet op de Facebook-pagina van het leger dat Alghbari ook op de lijst staat. De hele Shehab-familie pakt haar spullen en vertrekt. Shehabs neven en hun families trekken richting de noordelijke wijk Nazla. ‘Om te vermijden dat wij niet in één klap zouden sterven, hebben we ons over verschillende huizen verspreid’, zegt Shehab. Ook zijn gezin splitst op. Zijn vrouw Soha en hun drie dochters vertrekken samen. Shehab schuilt elders met zijn zoontje.

Donderdag, 12 oktober

Bij de bombardementen verloor Shehab in één klap 42 familieleden. Zakaria Shehab Na de Hamas-invasie heeft de Israëlische minister van Defensie een ‘totaal beleg’ van Gaza aangekondigd. Tot dusver zijn er 6.000 bommen op 3.600 doelwitten in Gaza gevallen, meldt het leger.

‘Vandaag wordt een moeilijke dag’, stuurt Shehab iets na de middag. ‘Om half zes in de ochtend heeft het Israëlische leger huizen gebombardeerd zonder waarschuwing.’ In die huizen verbleven familieleden van Shehab. Hij verloor in één klap 42 familieleden. Onder hen waren er kinderen van zes, acht en tien jaar. De jongste was twee maanden oud. ‘Het is het volgende bloedbad’, verzucht Shehab. Een hele dag gaat hij tussen het puin op zoek naar de lichamen van zijn familieleden. ‘Ze dachten dat ze veilig waren’, zegt Shehab. ‘Ze waren op de vlucht voor de dood. Het enige wat ze vonden was de dood.’

Vrijdag, 13 oktober

Onder de doden ook kinderen van zes, acht en tien jaar. Nog niet alle lichamen zijn gevonden. Shehab moet vandaag de zoekactie voortzetten. ‘We zoeken nog vier familieleden’, zegt hij. Ook schuilden er nog twintig andere burgers uit de stad Beit Hanoun in het gebouw. ‘Ze verbleven op het gelijkvloers’, zegt Shehab. ‘We hebben ze nog niet gevonden. We wachten nog op graafmachines. We kunnen niet alle resten beton zelf weghalen.’

Zaterdag, 14 oktober

Nadat het Israëlische leger één miljoen Gazanen heeft bevolen het noorden te verlaten, trekken sinds vrijdagavond duizenden inwoners naar het zuiden van de kuststrook. Duizenden mensen pakken hun hebben en houden in en vertrekken. Shehab ziet hoe auto’s onderweg naar het zuiden niet gespaard blijven van bombardementen. In een filmpje laat hij zien hoe een auto midden op de weg in brand staat: ‘Militaire vliegtuigen van Israël hebben auto’s van gezinnen die naar het zuiden trekken gebombardeerd.’

Zelf weigert Shehab deel uit te maken van de massale exodus. ‘Wat voor zin heeft het als de grenzen afgesloten zijn, Gazanen nergens naartoe kunnen en de aanvallen in het zuiden doorgaan?’ Vastzitten blijft de familie sowieso, denkt Shehab. Dan liever in een wijk waar ze nog familieleden en vrienden rondom zich hebben. ‘In het zuiden kennen we niemand’, zegt Shehab. ‘Mijn gezin en ik zouden op straat belanden.’

Maandag, 16 oktober

Te midden van de bombardementen beslist Shehab terug te keren naar zijn eigen huis. ‘Om op te ruimen’, zegt hij. ‘De situatie is catastrofaal’, vertelt Shehab. ‘Alle deuren van ons huis zijn kapot, alle ramen zijn gebroken. Overal ligt glas.’

‘Verderop in onze wijk was er een aanval op een ander huis. Niet alle huizen in mijn wijk zijn met de grond gelijkgemaakt, maar allemaal liepen ze wel schade op. Ik weet niet of alle huizen bewoonbaar zijn of niet, maar als we willen terugkeren naar ons huis hebben we geen andere keuze.’

Shehab vertelt dat hij niet de enige is die ondanks de evacuatiemelding van het Israëlische leger thuisblijft. ‘De oproep is gericht naar meer dan een miljoen mensen. Sommigen hebben families in het zuiden of willen naar de begrafenis van een dierbare en vertrekken daarom naar het zuiden om samen te rouwen. Dat zijn wellicht honderden families, maar lang niet iedereen. Het merendeel is in het noorden gebleven.’

Donderdag, 19 oktober

Met elke dag die verstrijkt, ziet Shehab hoe de watertekorten nijpender worden. Ook voor de huidige oorlog had Gaza, dat sinds 2007 door Israël grotendeels van de buitenwereld wordt afgesloten, nood aan humanitaire hulp. Nu de grenzen dichtblijven, zijn de noden nog groter. Hij pompt water op in reservoirs met de hulp van zonne-energie. Die reservoirs zijn verbonden met kraantjes waar tien tot twintig families flessen kunnen komen vullen.

Het water dat Shehab gebruikt is geen drinkbaar water. ‘Ik heb de waterreservoirs gevuld met water uit een bron die bedoeld is voor de velden’, vertelt hij. Burgers lopen daardoor het risico op dehydratie of infectieziekten zoals cholera, waarschuwen ngo’s.

Bovendien is er nog een ander probleem: voedsel. Hun voorraden raken op en Shehab ziet hoe de winkelrekken almaar leger worden zonder aangevuld te worden met vers voedsel. ‘We eten ruim een week niet meer op een normale manier. We overleven op voedsel uit blik: erwten linzen en worst. Als dit zo blijft duren, wordt de situatie binnen een week catastrofaal.’

Vrijdag, 20 oktober

Om 15 uur heeft een Israëlisch bombardement de moskee in Jabalia vernietigd. De hele stad is in rouw. Shehab trekt naar de moskee. Op beelden die hij doorstuurt, is te zien hoe kinderen tussen het puin wandelen. ‘Ik zie het verdriet in de ogen van de burgers in Jabalia’, zegt Shehab. ‘Dit was de grootste moskee in Jabalia.’ Oorspronkelijk was het gebouw een Byzantijnse kerk uit de vijfde eeuw. Tijdens het kalifaat van de Rashidun werd het in de zevende eeuw omgevormd tot een moskee. Sinds het begin van de militaire operatie heeft Israël ruim dertig moskeeën vernietigd.

Zondag, 22 oktober

Vandaag zijn er voor de tweede dag op rij trucks met hulpgoederen vertrokken vanuit Egypte richting Gaza. In totaal zijn er het afgelopen weekend 34 trucks met medicijnen, voedsel en water gearriveerd. De medicijnen zijn voornamelijk bedoeld voor traumabehandeling en chronische ziekten, meldt de Wereldgezondheidsorganisatie. Ook matrassen en dekens kwamen Gaza binnen, voor de honderdduizenden burgers die hun huizen hebben verlaten. Volgens de Verenigde Naties zijn er 100 vrachtwagens per dag nodig voor de Gazanen.

Elke dag is Shehab in de weer, op zoek naar water, elektriciteit en voedsel. ‘Gisterenavond hebben ze onze wijk opnieuw aangevallen’, zegt Shehab. ‘Er zijn enkele gewonden en vier doden. Mijn familie is ongedeerd gebleven. We zijn allemaal oké. Maar de situatie wordt almaar moeilijker.’ Shehab maakt zich zorgen om het weer. ‘Al heel het weekend is het bewolkt. Zonder zon kan ik geen energie genereren. Op die manier kan ik de reservoirs niet meer aanvullen. Binnenkort zitten we zonder water.’

Samen met zijn vrouw Soha probeert Shehab intussen zijn dochters en vooral zijn zoon te kalmeren. De zesjarige Fadi is getraumatiseerd door de oorlog in 2021, waarbij Israël een offensief van elf dagen op Gaza lanceerde. ‘Sindsdien praat hij niet meer’, zegt Shehab. De kleine Fadi, anders zo slim en lief, huilt en brabbelt alleen maar, zegt Shehab. ‘Wat we ook doen, het helpt niet. Hij blijft die geluiden maken. We zijn het intussen gewend geworden.’

Zakaria en zijn zoontje Fadi in 2022.  Zakaria Shehab

Al twee weken bestookt Israël de Gazastrook met vele duizenden bommen in een poging Hamas ‘met wortel en tak uit te roeien’. Het is acht uur plaatselijke tijd, Shehab houdt zijn hart vast. ‘De bombardementen zijn nog niet begonnen in onze wijk. Anders was de hemel nu al vol met militaire vliegtuigen. Maar misschien zijn ze al in een andere wijk begonnen.’ Dat ze zullen komen, is hij zeker. ‘Overdag zijn de aanvallen erg, maar ’s nachts zijn ze van een ander niveau. Ze zijn verschrikkelijk, verschrikkelijk beangstigend.’

‘De bombardementen zijn zo hevig. De kinderen worden wakker, ze huilen voortdurend. Niemand kan slapen. Het hele huis trilt, je kunt het je niet voorstellen. Wat jullie op het nieuws zien, is maar een klein deel van wat er hier gebeurt. Ze bombarderen in alle wijken in de Gazastrook. Op televisie zie ik beelden van enkele ineengestorte gebouwen, maar de situatie is niet zo geïsoleerd. Ik heb verschillende oorlogen meegemaakt en meerdere escalaties in Gaza, maar dit heb ik nog nooit gezien.’

Maandag, 23 oktober

De stem van Shehab klinkt vermoeid in een nieuw spraakbericht dat hij stuurt om zes uur ’s avonds. ‘Het was verschrikkelijk vannacht’, zegt hij. ‘De bombardementen gingen opnieuw aan een stuk door. Ze stopten maar niet, zelfs niet voor een halfuur. Hetzelfde geldt voor vandaag. De hele dag waren er bombardementen. Ze zijn nu pas gestopt. Ik denk dat het alleen maar erger en erger wordt. We horen grote, plotse geluiden van bombardementen. Dan volgt de rook. Nergens zie je Hamas. Dat is wat Israël zo gek maakt. Daarom willen ze wraak nemen en burgers doden. Het enige wat wij kunnen doen is wachten op ons lot.’

Dinsdag, 24 oktober

De afgelopen 24 uur zouden meer dan 400 doelwitten op Gaza getroffen zijn. Op 23 oktober waren het er meer dan 320. Het zijn de meest intense dagen met luchtaanvallen op Gaza. Volgens het Palestijnse ministerie van Volksgezondheid werden minstens 704 mensen gedood in tientallen aanvallen op huizen, een vluchtelingenkamp en andere plaatsen. Het zou de hoogste dodentol zijn op één dag in de oorlog. Het was niet mogelijk om dat aantal onafhankelijk te verifiëren. Rond de middag stuurt Shehab dat hij nog leeft. 'We zijn oké. Ik ga vandaag de stad in, op zoek naar eten.'

Credits

Tekst: Samira Ataei; Productie: Tina Boeykens, Andy Stevens, Joppe Rabijns; Videoredactie: Arno Vanhollebeke